2004-2005 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI OKUL ÖNCESİ EĞİTİM MEVCUT DURUM
(4-6 YAŞ)

1.Bölge:İstanbul
2.Bölge:Balıkesir,Çanakkale,Edirne,Kırklareli,Tekirdağ
3.Bölge:Afyon,Aydın,Denizli,İzmir,Kütahya,Manisa,Muğla,Uşak
4.Bölge:Bartın,Bilecik,Bursa,Bolu,Düzce,Eskişehir,Karabük,Kocaeli,Sakarya,Yalova,Zonguldak
5.Bölge:Ankara,Karaman,Konya,
6.Bölge:Adana,Antalya,Burdur,Hatay,Isparta,Mersin,K.Maraş,Osmaniye
7.Bölge:Aksaray,Kayseri,Kırıkkale,Kırşehir,Nevşehir,Niğde,Sivas,Yozgat
8.Bölge:Amasya,Çankırı,Çorum,Kastamonu,Samsun,Sinop,Tokat
9.Bölge:Artvin,Giresun,Gümüşhane,Ordu,Rize,Trabzon
10.Bölge:Ağrı,Ardahan,Bayburt,Erzincan,Erzurum,Iğdır,Kars
11.Bölge:Bingöl,Bitlis,Elazığ,Hakkari,Malatya,Muş,Tunceli,Van
12.Bölge: Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak

Tablo'dan da anlaşılacağı üzere Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1. Bölge olarak kabul edilen İstanbul'da 4-6 yaş arası gruba dahil çocuk sayısı yaklaşık 406 bindir. Buna karşın okul öncesi eğitim olanağına kavuşmuş çocuk sayısının ise sadece 54 bin olduğu; oransal olarak bunun okullaşma açısından %13.4'e karşılık geldiği; diğer bir deyişle bu çağdaki çocukların yaklaşık %87'sinin okul öncesi eğitim olanağından mahrum bırakıldığı göze çarpmaktadır. Öte yandan mevcut okul öncesi usta öğretici atamalarında okul öncesi eğitim olanaklarından yararlanamayan kesim tamamen gözardı edilerek, atamalarda doğrudan okul öncesi eğitimden yararlanan çocuk sayısı dikkate alınmış ve derslik gereksinimleri de yine aynı sayılar üzerinden hesaplanmıştır. Bu bakımdan İstanbul'da mevcut derslik sayısının 3200, mevcut öğretmen sayısınınsa 3000 olduğu dikkate alındığında, okul öncesi eğitim alan 54 bin öğrenciye düşen derslik ve öğretmen konusunda önemli bir açık bulunmadığı yanılgısı kendisini göstermektedir. Oysaki mevcut koşullarda bir dersliğe 18 öğrenci düşüyor olmakla birlikte; bu hesaplamanın içine okul öncesi eğitimden yararlanamayan aynı yaş grubuna dahil tüm çocuklar katıldığında tablo değişmektedir. Mevcut koşullarda İstanbul'da tüm okul öncesi çağındaki çocukların bu eğitimden yararlanabilmeleri için gerekli olan derslik ve öğretmen sayısı 17.600'dür.

Genel olarak Ege Bölgesi illerini kapsayan 3. bölgede de durum İstanbul'da olduğundan çok farklı değildir. 3. bölgede 384 bin okul öncesi çağındaki çocuktan sadece 60 bini eğitim görmektedir. Bu durumda da okullaşan çocuk oranı genel içinde sadece %15.4'tür. Geri kalan yaklaşık %85'lik kesimin okul öncesi eğitim alması için gereken derslik ve öğretmen sayısı ise 16.200'dür. Bu çok ciddi bir açıktır.

Okul öncesi eğitimde okullaşma oranının en yüksek olduğu bölge; Balıkesir, Çanakkale, Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ'ı kapsayan 2. bölgedir. Bu bölgedeki 4-6 yaş grubundan okul öncesi eğitim alanların genel 4-6 yaş grubuna oranı %16.6'dır. Görüldüğü gibi en yüksek yüzde bile %20'lere ulaşamamaktadır.

Diğer yandan okul öncesi çağdaki çocukların okullaşma oranının en düşük olduğu bölge de; Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Erzurum, Iğdır ve Kars'ı kapsayan 10. bölgedir. Bu bölgeyi %10'luk okullaşma oranlarıyla; Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Trabzon'u kapsayan 9. bölge ile Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak'ı kapsayan 12. bölge izlemektedir. 12. bölgenin öğretmen ve derslik açığının kapatılması için yaklaşık 12 bin öğretmen ve derslik gerekmektedir. Tablo son derece vahimdir, hükümet sadece okul öncesi çağda okullaşan çocukların sayısı üzerinden atamalarını yapmakta ve okul öncesi eğitimine MEB Bütçesi'nden ayırdığı payı da giderek düşürmektedir. Okullaşmayan çocukların durumu tamamen gözardı edilmektedir.

Genel bir değerlendirme yapılırsa, Türkiye genelinde ortalama okul öncesi çağ okullaşma oranının %13 olduğu görülmektedir. Bu son derece çarpıcı bir orandır. Eğitim Sen olarak ortaya koyduğumuz veriler ışığında, Türkiye genelinde 119 bin okul öncesi çağ derslik ve öğretmen açığı bulunduğu ortaya çıkmaktadır. Buna karşın MEB'in Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü tarafından bu yıl kadrosuz olarak görevlendirilmesi amacıyla ilan edilen usta öğretici kadrosu sadece 9 bindir. 110 bin çocuk bu eğitimden tamamen yoksun bırakılmaktadır. Dahası, Hükümet kimi siyasi kaygılarla ilginç birtakım atama kriterleri de geliştirmektedir. Sözgelimi MEB'in 2003-2004 yılı verilerine göre Siirt ilinde yaklaşık 16 bin okul öncesi çağda çocuk bulunmakta ve bunların 11 bini okullaşmış durumdadır. Bu yaklaşık % 60'lık bir okullaşma oranına denk düşmektedir ki, bunun yukarıdaki veriler ışığında gerçekçi olmadığı görülmektedir. Elbette bu rakamlar Ankara'ya 110 okul öncesi usta öğretici atanması kararlaştırılırken Siirt iline 458 öğretici ataması yapılması kararının ne ile ilişkili olduğu sorusunu da günyüzüne çıkarmaktadır. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın seçim bölgesi olan Siirt iline yapılan bu atamalarla ilgili Eğitim Sen önümüzdeki günlerde ayrıca bir çalışma yayınlayacaktır.

Son olarak okul öncesi çağ okullaşma oranı tablomuzda ülkemizin yerinin ne denli vahim olduğunu görmek açısından, bu oranın diğer AB üyesi ülkelerdeki okul öncesi çağ okullaşma oranı ile karşılaştırılması yoluna gidilmiştir.

Kaynak: OECD Education Indicators 2003

Görüldüğü üzere okul öncesi çağ okullaşma oranı açısından Türkiye, AB üyesi ülkelerle karşılaştırıldığında oldukça gerilerdedir. İrlanda ve Hollanda'da bu oran %100 iken, Türkiye'de bu oran %13'tür. Türkiye'de mevcut hükümetin bu durumu ortadan kaldırmak amacıyla ortaya koyduğu herhangi bir olumlu adım da yoktur. MEB bütçesinde okul öncesi eğitim harcamalarının ve yatırımlarının payı yıldan yıla arttırılacağına giderek düşürülmektedir. Sorunun çözümü, MEB bütçesinin ve bu bütçe içinde okul öncesi eğitime ayrılan payın arttırılması ve kaynakların planlı dağıtımından geçmektedir.

Kaynak: www.egitimsen.org.tr